Dziś krótko chciałbym przedstawić kwestie dotyczącą przedawnienia roszczeń jednostek samorządu terytorialnego z tytułu bezumownego korzystania z rzeczy będącej jej własnością. Jako, że najczęściej kwestia ta dotyczy nieruchomości, poniżej kwestia ta została przedstawiona na kanwie sporów ich własnie dotyczących.

    Przedawnienie roszczeń z tytułu wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z rzeczy następuje z zachowaniem terminów ogólnych opisanych w art. 118 kodeksu cywilnego, a więc co do zasady wynosi 10 lat. Wynagrodzenie zaś za bezumowne korzystanie z rzeczy nie ma charakteru okresowego, nie można bowiem go porównywać z czynszem dzierżawnym (świadczenie okresowe), który wynika z zobowiązania umownego i nie ma charakteru rzeczowego. Wynagrodzenie ustalane jest jako określone jednorodne świadczenie za cały okres bezumownego korzystania z nieruchomości. Ewentualne ograniczenie terminy przedawnienia mogłoby się wiązać z uznaniem, iż gmina gospodarując nieruchomościami wykonuje działalność gospodarczą. W orzecznictwie Sądu Najwyższego jednakże przyjmuje sie, że co do zasady gmina gospodarując pasywnie, tzn. pobierając czynsze z tytułu najmu, bądź dzierżawy realizuje konstytucyjną działalność uzyteczności publicznej, która nie odpowiada kodeksowemu ujęciu działalności gospodarczej. W wyroku z dnia 17 grudnia 2003 r. Sąd Najwyższy stwierdził, że „Roszczenie o zapłatę pierwszej opłaty rocznej, dochodzone przez gminę od spółdzielni na podstawie art. 2c ust. 6 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. 1990 r. Nr 79 poz. 464), nie jest roszczeniem związanym z prowadzeniem działalności gospodarczej.” (IV CK 288/2002). W uzasadnieniu do tego orzeczenia SN podkreślił, że „W art. 7 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym określono zadania własne gminy jako „zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty”. Zadania te, których celem jest bieżące i nieprzerwane zaspokajanie zbiorowych potrzeb ludności w drodze świadczenia usług powszechnie dostępnych, są „zadaniami użyteczności publicznej” (art. 9 ust. 4).” i  dalej „Przy takim rozumieniu komunalnej działalności gospodarczej o uznaniu za działalność gospodarczą określonych czynności faktycznych czy też prawnych, podejmowanych w ramach gospodarki nieruchomościami, decydować będzie aktywny i dynamiczny charakter podejmowanych działań. Nie może być uznana za gospodarczą działalność o charakterze pasywnym, ograniczająca się do zawarcia ze spółdzielnią, w następstwie realizacji roszczenia przysługującego jej z mocy prawa, umowy o oddanie bez przetargu gruntu w użytkowanie wieczyste czy też zgłoszenia - jak w analizowanym przypadku - roszczenia o zapłatę przez spółdzielnie pierwszej opłaty rocznej w związku ze zbyciem użytkowania wieczystego przed upływem dziesięciu lat od jego ustanowienia (art. 2c ust. 2 i 6 uzmugg).”

    Biorąc pod uwagę powyższe, roszczenie o wynagrodzenie z tytułu bezumownego korzystania z nieruchomości gminnej nie ma związku z działalnością gospodarczą, a zatem przedawnia się z upływem 10 lat, co wiąże się ostatecznie z uznaniem, że w jej żądanie  jednostki samorządu terytorialnego w zakresie wynagrodzenia z tytułu bezumownego korzystania z nieruchomości może rozciągać się na okres do 10 lat wstecz.